In achtergronden door Ewoud Butter op 15-02-2018 | 22:48

De afgelopen weken is er veel geschreven over het Comite 21 maart dat op 18 maart een demonstratie tegen racisme in de raden organiseert. Het Comité kwam zelf amper aan het woord. Ewoud Butter sprak met Abdou Menebhi, lid van de coördinatiegroep.

De Telegraaf bericht vandaag dat de activiste Anne Fleur Dekker niet meer welkom is bij het Comite 21 maart na een ruzie op Facebook. Waarom is dat zo?
Een journalist van de Telegraaf heeft mij vanochtend ook die vraag gesteld. Ik heb geantwoord dat Anne Fleur ons vorig jaar geweldig heeft geholpen. We steunden haar ook vorig jaar toen ze bedreigd werd door extreemrechts. Dit jaar hebben we haar nog niet gezien, maar ik weet niets van een conflict met het Comite 21 maart. Ze is nog steeds van harte welkom, ook om te demonstreren. De Telegraaf heeft vreemd genoeg niets met mijn antwoord gedaan.

Zelf beweert Anne Fleur toch echt dat ze gisteren uit het Comité is gezet.
Dat vind ik raar, want er is gisteren helemaal niet over haar gesproken.

Jullie steunen haar nog steeds?
Uiteraard. Als ze bedreigd wordt door extreemrechts steunen we haar.

En als ze bedreigd wordt door extreemlinks?
We zijn tegen iedere vorm van geweld. Dus ook wanneer ze bedreigd wordt door extreemlinks steunen we haar.

Volgens sommigen is het Comité 21 maart zelf extreemlinks.
We zijn een brede beweging en bestaan uit organisaties en personen met verschillende achtergronden en verschillende politieke voorkeuren.  Of mensen links of rechts zijn, of ze gelovig zijn of niet, is niet relevant. Wat we delen is dat we allemaal tegen alle vormen van discriminatie zijn. Tegen racisme, islamofobie. We sluiten rechtse partijen ook helemaal niet uit. Dat zou dom zijn. Wanneer het gaat om de strijd tegen racisme en discriminatie en de bescherming van de rechtsstaat, dan moet je samenwerken en is het onverstandig andere partijen uit te sluiten.

Ben jij extreemlinks?
Ik zie mezelf eerder als een mensenrechtenactivist. Ik heb wel linkse idealen, maar ik verafschuw geweld en zal altijd kiezen voor democratische, vreedzame middelen.

Vooral de AFA (Anti Fascistische Actie) wordt als extreemlinks beschouwd.
We organiseren vanaf 1992 demonstraties tegen racisme. In het verleden als Nederland Bekent Kleur. AFA heeft vanaf het begin vaak meegelopen, met vele andere organisaties, maar ze zitten niet in de organisatie. De bijeenkomsten zijn in die 25 jaar bijna altijd zonder geweld geweest. Alleen in 1992 hadden we Ruud Lubbers als spreker en die werd toen met tomaten bekogeld. Ik heb hem toen beschermd.

Jullie weigeren geen organisaties?
Luister, wij hebben een manifest opgesteld en iedere organisatie die dat wilde, kon dat manifest ondertekenen. Vele organisaties hebben het ondertekend. De PvdA, PvdD en de SP hebben het aanvankelijk ook allemaal ondertekend. Op verzoek van PvdA en SP hebben we wel de oproep voor de demonstratie  op een aantal punten gewijzigd. Zo is ‘geen racisten in de raden’ veranderd  in ‘geen racisme in de raden’. Dus niet gericht op individuele racisten, maar op racisme in het algemeen. Dat was voor ons geen groot punt. Het gaat ons immers om de strijd tegen racisme. Dat is belangrijker dan de strijd tegen bepaalde partijen.

En jullie weigeren geen partijen of organisaties als ze 18 maart mee willen lopen?
Alle organisaties en alle personen die onze doelen steunen, mogen deelnemen.

En als Forum voor Democratie mee wil lopen?
Als ze de doelen steunen, en stelling willen nemen tegen toenemende onverdraagzaamheid, tegen racisme en islamofobie, dan zijn ze welkom. Ik zou het niet erg geloofwaardig vinden en verwacht ook niet dat ze het doen, maar ieder heeft de vrijheid om tot nieuwe inzichten te komen.

Je zou tegen Forum voor Democratie willen demonstreren omdat de partij kritisch is over de subsidies die sommige organisaties krijgen.
Ja, dat heeft meneer Brendel gesuggereerd. Wat een onzin. Ten eerste is het een landelijke demonstratie tegen racisme in alle gemeenteraden. Het land is groter dan Amsterdam, de enige gemeente waar Forum voor Democratie deelneemt. Daarnaast demonstreren we vanaf het begin van de jaren 90 ieder jaar in maart tegen racisme. We gaan vanwege subsidie echt geen ander standpunt innemen.

Er zijn inderdaad enkele organisaties die het manifest hebben ondertekend die subsidie van de gemeente Amsterdam ontvangen. Bijna alle organisaties draaien voornamelijk op vrijwilligers. Wanneer ze subsidie ontvangen omdat ze activiteiten verrichten waar de maatschappij baat bij heeft, dan lijkt me daar niets mis mee. Dan heeft dat nut. Veel subsidies zijn overigens verdwenen.  Structurele subsidies zijn grotendeels afgeschaft. Er worden voornamelijk projectsubsidies gegeven. Organisaties geven dan met die subsidies invulling aan taken die de overheid van belang acht.

Ik las ook de kritiek dat jullie te weinig stelling nemen tegen antisemitisme.
Het 21 maart Comité is tegen iedere vorm van discriminatie. Altijd geweest ook. Dus ook tegen antisemitisme, homofobie, discriminatie van mensen met een beperking, etc. Dat zijn we altijd geweest en is ook terug te zien in jaarverslagen, op onze website of bijvoorbeeld in het rapport Samen Bruggen bouwen en verschillen vieren. Er zijn ook altijd joden en LHBT’ers geweest die mee lopen in de demonstratie.

Voor ons bestaat er geen hiërarchie. Alle vormen van discriminatie zijn even kwalijk. Alleen zien we vooral bij rechtse partijen de neiging om strijd tegen antisemitisme en homofobie te omarmen om stelling te nemen tegen moslims of Nederlanders met een migratieachtergrond. Dat is het spelletje dat steeds gespeeld wordt.

Maar voor alle duidelijkheid: net zo goed als moslims zich in vrijheid moeten kunnen bewegen, moeten ook alle Nederlandse joden en homo’s zich vrij en veilig in Nederland voelen.

Toch heb ik de indruk dat ik je meer hoor over islamofobie dan over antisemitisme.
We kiezen ieder jaar, afhankelijk van de actualiteit, thema’s die we extra aandacht geven.  Dit jaar valt 21 maart, de internationale dag tegen racisme en discriminatie, gelijk met de gemeenteraadsverkiezingen. Daarom hebben we dit jaar de gemeenteraadsverkiezingen als centraal thema gekozen. We hebben nu te maken met een politieke partij, de PVV, die in 30 gemeenten deelneemt aan de verkiezingen en die moslims elementaire rechten wil ontnemen, moskeeën wil sluiten, de Koran wil verbieden. In Utrecht was zelfs een lijsttrekker van de PVV die zinspeelde op het afbranden van een moskee. Elementaire mensenrechten zijn hier in het geding. Daar zou iedere democraat fel stelling tegen moeten nemen.

Je wordt een Hamas supporter genoemd omdat je in 2004 bij een herdenking van sjeik Yassin was.
In mijn herinnering was dat 14 jaar geleden geen ‘sjeik Yassin herdenking’, maar ik heb wel gezien dat anderen dat zo genoemd hebben. Ik was bij die bijeenkomst om te protesteren tegen het beleid van Israel en tegen de liquidatie van sjeik Yassin. Ik had helemaal niets met die man en dat gold voor de meesten tijdens die bijeenkomst. Het ging er om dat hij zonder vorm van proces met raketten geliquideerd werd toen hij uit de moskee kwam. En hij niet alleen: er vielen ook nog acht andere doden. Daartegen protesteren was in die tijd ook helemaal geen extremistisch standpunt. De hele EU, inclusief Ben Bot, de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, veroordeelde de liquidatie door Israel. Dat was de context.

Wat vind je van Hamas?
Ik ben tegen de politieke islam. Daar heb ik me ook altijd tegen uitgesproken, ook op Republiek Allochtonië. Ik heb daar weinig sympathie voor. Ik voel me meer verbonden met  linkse, seculiere groepen. Maar besef wel dat juist door het Israelische beleid Hamas groot is geworden en gebleven. De ellende in Gaza komt echt niet alleen door Hamas. De bezetting door Israël, het koloniseren van Palestijnse gebieden en het achterstellen van Palestijnen hebben een desastreus effect.  De Palestijnen hebben recht op een eigen staat. Net als de Israeli’s. Wat mij betreft vormen de resoluties van de Verenigde Naties het uitgangspunt.

Is dat jouw standpunt of het standpunt van het hele 21 maart Comite?
Dit is mijn standpunt.

Deze vragen irriteren je zo te merken?
Ja, ik vind het eigenlijk bizar deze vragen te moeten antwoorden. Er worden standpunten in de mijn schoenen of die van anderen geschoven, die we niet hebben. Laten degenen die dat doen me dan direct vragen wat ik vind. Het zijn frames van personen en media die niet geïnteresseerd zijn in wat we vinden, maar die er kennelijk een belang in zien ons te criminaliseren.

We organiseren al jaren een vreedzame demonstratie waar iedereen die dat doel steunt welkom is. We maken ons zorgen over toenemende onverdraagzaamheid. We vragen aan gemeenten om stelling te nemen tegen iedere vorm van discriminatie en racisme.

Dat doen we al 25 jaar en nu moeten wij dat opeens verdedigen? Dat is toch raar? Richt die energie tegen degenen met veel meer macht die elementaire mensenrechten van bepaalde bevolkingsgroepen willen schenden, die mensenrechtenverdragen willen opzeggen of keurige organisaties als het College voor de Rechten van de Mens willen opheffen.

Terwijl aan de ene kant racisme wordt genormaliseerd, worden wij gecriminaliseerd. Van alle democratische partijen verwacht ik dat ze stelling nemen. Ze moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Wanneer het gaat over Marokkaanse Nederlanders, dan buitelen ze over elkaar heen om te benoemen, maar wanneer het gaat met racisme dan zijn politici opeens ontzettend huiverig om te benoemen. Ik vind dat een gevaarlijke ontwikkeling.

Wat vind je ervan dat de PvdA, de SP en de Partij voor de Dieren niet meer deelnemen aan de demonstratie op 18 maart?
Het is jammer dat partijen waar ik normaal gesproken van verwacht dat ze stelling nemen als het gaat om elementaire rechten en discriminatie, het laten afweten. Voor politiek moet je als het over dit onderwerp gaat het lef hebben dat GroenLinks kennelijk wel heeft. De partijen die zijn afgehaakt helpen hiermee indirect partijen die zich sterken richten op de etnische of religieuze stem. Ik denk dat dat nou net niet is wat ze willen.

De partijen die zijn afgehaakt organiseren nu wel hun eigen activiteiten tegen discriminatie en racisme.
Dat vind ik prachtig. Alle activiteiten tegen alle vormen van discriminatie zijn welkom. En ik hoop ook dat nog veel PvdA, SP en PvdD aanhangers gewoon meelopen op 18 maart.

En laten mensen vooral op 21 maart gaan stemmen. En dan bij voorkeur op partijen die helder afstand nemen van racisme en concrete maatregelen willen nemen na de verkiezingen.